Ет өнімдерінің жіктелуі

Адам ағзасының қажеттілігін толық қамтамасыз ететін, алмастырылмайтын аминқышқылдар ет құрамында көп мөлшерде кездеседі. Ол адамға қажетті В12 дәрумені, фосфор мен темір, фосфолипид пен басқада қажетті заттардың қайнар көзі болып табылады.

Ет өнімдерінің жіктелуі
Ет өнімі	Анықтамасы
Ауылшаруашылығының мал сою орынындарындағы ет	Сиыр, шошқа, жылқы еті және т/б.
Малдан алынатын субөнімдер	Сойылған малдың екіншілік мүшелері (жүрек, бүйрек, бауыр, тіл, бас және т/б)
Құс еті	Құс еті, күркетауық, үйрек, қаз және т/б.
Жартылай ет дүмбілдері	Шницель, антрекот, гуляш, котлет, бифштекс, фрикаделька, ет фаршы және т.б., жылумен өңдеуді қажет ететін өнімдер
Асханалық ет өнімдері	Әртүрлі жылу әдістерімен өңделеген, жеуге дайын ет өнімдері
Тез мұздатылған дайын ет тағамдары	Мұздаудан өткен табиғи немесе шабылған дайын ет өнімдері (гарнир бар немесе жоқ)
Қақталған ет өнімдері	Жеуге дайын тұздалған және термиялық өңдеуден өткен еттен жасалған өнім (окорок,бекон т.б)
Шұжық өнімдері	Термиялық өңдеуден өткен,жеуге дайын шұжық өнімдері (шұжықтар, сосискалар, сарделькілер, паштеттер)
Ет консервілері	Басқа өнімдермен уйлестірілген (көкөністер, жарма ) немесе оларсыз герметикалық жабылған және стерилденген ет өнімдері.

Ет өнімдерінің классификациясы өте күрделі және ассортименті үлкен. Төменде 52428-2005 МЕСТ бойынша ет өнімдерінің жіктелуі келтірілген:

Сою орнындағы өнімдерінің жіктелуі:

• ет;
• сүйек;
• субөнімдер;
• май-шикізат;
• қан және қаннан алынған өнімдер;
• ішек шикізаты;
• былғары және тері шикізаты;
• эндокринді-ферменттік шикізат;
• арнайы шикізат;
• құрамында кератины бар немес коллогены бар шикізат;
• техникалық өнім мен азыққа арналған шикізат.

Еттің жіктелуі

а) Сойылатын малдың түріне байланысты:

• сиыр еті;
• бұзау еті;
• шошқа еті;
• жас шошқа еті;
• жылқы еті;
• жас жылқы еті;
• қой еті;
• ешкі еті;
• қоян еті;
• буйвол еті;
• бұғы еті;
• түйе еті;
• бұлан еті;
• т/б.

б) Майлылығына байланысты (шошқа етінен басқа) :

• I категория;
• II категория;
• жұқа.

в) Шошқа майлылығына байланысты:

• I категория (бекон);
• II категория (етті);
• III категория (майлы);
• IV категория (өңдеуден өткен);
• V категория (жас шошқа еті);
• стандартты емес.

г) Шошқа ұшасын өңдеу әдісіне байланысты:

• теріде;
• терісіз немес крупоны жоқ майсыздандырылған;
• кесілген.

д) Бөлшектеу әдісіне байланысты:

• ұшалар;
• жартылай ұшалар;
• төрттік;
• кесілгендер;
• ет блоктары, сүйекті - ет, субөнімдер.

е) термиялық күйіне қарай

• булы;
• суыған;
• салқындатылған;
• мұздауда;
• мұздатылған;
• қатты мұздатылған;
• жібітілген.

Сүйектің жіктелуі

а) Сойылатын малдың түріне байланысты:

• ірі қара мал;
• ұсақ мал;
• шошқалар және т/б.

б) Өңдеу әдісіне байланысты:

• I категория - малдың барлық түрлерінің шикі сүйектері;
• II категория - малдың барлық түрлерінің мүйіз, майсыз, шыбық сүйектері.

в) Өндірістік мақсатқа байланысты:

• азықтық сүйектер;
• желатин өндірісіне арналған;
• желім өндірісіне арналған;
• жарма ұн өндірісне арналған;
• халық тұтынатын өндіріс тауарлары үшін (сәндік сүйек);
• мамық жүнді аңдарды қоректендіру үшін.

Субөнімдердің жіктелуі

а) Сойылатын малдың түріне байланысты:

• сиыр;
• шошқа;
• қой;
• ешкі;
• жылқы;
• түйе;
• бұғы;
• т/б.

б) Морфологиялық құрылымына байланысты:

• еттті;
• етті-сүйекті;
• жүнді;
• шырышты.

в) Тағамдық құндылығына байланысты:

• I категория;
• II категория.

г) Қолдану бағытына байланысты:

• азықтық;
• техникалық;
• аңдарды азықтандыру үшін.

Шикі майдың жіктелуі

а) Сойылатын малдың түріне байланысты:

• сиыр;
• шошқа;
• қой;
• жылқы;
• т/б.

б) Анатомиялық керек-жарақтарға байланысты:

• тері асты;
• сызатты;
• зондты;
• ішкі;
• сальник;
• шажырқай;
• ішек.

Қан және одан алынатын өнімдердің жіктелуі

а) Өңдеу технологиясына байланысты:

• бүтін;
• түсті;
• дефибринирленген;
• қалпына келтірілген;
• плазма;
• сары су;
• формалы элементтер;
• фибрин;
• тағамдық фильбумин: ақшыл и қара.

б) Қан және одан алынатын өнімдерді тағайындау бағытына байланысты:

• азықтық;
• техникалық;
• арнайы бағытты.